Home» Cinema »Biography

नायकहरुकी आमा र भाऊजू

 

नेपाली नाटक र चलचित्रमा एउटा बिर्सनै नहुने नाम छ र त्यो नाम यस्तो छ कि उनी जन्मदा एउटा सानो गल्ती भएको भए- उनको नाम निशान नै रहने थिएन । कतिपय व्यक्तिको जन्म नै यति अवाक्लाग्दो हुन्छ, सुन्दा जो कोहीलाई पत्यार लाग्दैन । जीवनको यस्तै कथा बोकेकी अभिनेत्री हुन्- सुभद्रा अधिकारी ।

फ्याँकिएकी नानी

सुभद्रा अधिकारी जन्मनु चार दिनअघिदेखि उनकी आमा चैत्यदेवी बेहोश थिइन् । बेहोशीमै सुभद्रा जन्मिइन् । अरु बालबालिकाहरु जन्मदा च्याँ गरेर रुन्छन्, तर सुभद्रा रोइनन् । उनको मुटुको गति कम थियो र घरका अन्य व्यक्तिहरुले जन्मदै मरेकी रहिछे भनेर उनलाई एउटा फोहोर कुनामा थन्क्याइदिए । सुभद्रा जन्मिएको भोलिपल्ट मात्र आमाको होश खुल्यो । दाह्रा किट्ने र अचम्मको व्यवहार गर्न थालेपछि मात्र चैत्यदेवीलाई अस्पताल लानुपर्छ भन्ने सुझाव घरकाले दिए । सुभद्राका बुवा दरबारमा काम गर्थे र त्यो दरबारमा एक जना जर्मन डाक्टर हल ड्रेल पनि बस्तथे । ती डाक्टर नर्स सिलप्रभासहित चैत्यदेवीलाई हेन आए । चैत्यदेवीलाई केही बिसेक भएपछि भने डाक्टरले सोधे- 'खोई त नानी ?'

'बच्चा त मरिसक्यो, उः त्यो कुनामा राखेको छ', परिवारका एक सदस्यको उत्तर थियो ।

'खै त बच्चालाई हेरौँ', डाक्टरले नानीप्रति चासो देखाए ।

नानीको शरीर नीलो र श्वासप्रश्वासको गति पनि थिएन । उज्यालोमा ल्याएर डाक्टरले नानीलाई हेरे । फ्याल्नका लागि ठिक्क पारेर राखेको बच्चालाई हेर्दै डाक्टरले परिवारका सदस्यलाई हकारे- 'कसले भन्यो बच्चा मर्‍यो भनेर - लु, चाँडो पानी तताउनुहोस् ।'

चीसो र तातो पानी मिसाएर मज्जाले नुहाइदिइसकेपछि विस्तारै नीलो शरीरमा रक्तप्रवाह हुन थाल्यो । 'मेरो जीवन आमाको देन होइन', अहिले सुभद्रा सम्झन्छिन्- 'डाक्टर हल ड्रेलको देन हो ।'

कला आकर्षण

सुभद्रा तोते बोल्न मात्र के थालेकी थिइन्, उनका पिताको देहान्त भयो । सानै उमेरमा बुवाको अभावको अर्थ के हुन्छ, सुभद्रालाई जति कसलाई थाहा होला ! बुवाको देहान्तले ममता र मायाको अभाव त रहृयो नै आर्थिक अभाव पनि चर्किएर आयो ।

आमा चैत्यदेवी पहिलेदेखि नै सङ्गीत सिक्नु हुन्थ्यो । बद्री वस्ताद उहाँका गुरु हुनुहुन्थ्यो । दैनिक घरमा सङ्गीतको माहौल रहने हुनाले सुभद्रा त्यसमा विस्तारै आकषिर्त हुन थाल्नु भयो । बद्री वस्तादका पारखी नजरले उनमा भएको कला प्रेमलाई तिख्खर अनुभव गर्नु स्वाभाविक थियो । त्यसपछि आमाको स्वीकृतिले नै चार वर्षो उमेरबाट सङ्गीत र नृत्यको ज्ञान लिन थाल्नु भयो तर नृत्यमा विशेष रुचि गढेर गयो । पाँच वर्षो उमेर नपुग्दै उनी स्थानीय कार्यक्रमहरुमा नर्तकीको रुपमा प्रख्याति कमाउन पुगिन् । 'भूसको आगो' नाटकबाट उनी बालकलाकारको रुपमा पनि चिनिन थालिन् । यसरी नृत्य र नाटक सुभद्राको जीवनको अभिन्न अङ्ग बन्न पुगे ।

उसबेला सिनेमा र नाटकको यति धेरै प्रभाव थियो कि उनी पनि त्यो प्रभावबाट मुक्त हुन सकिनन् । आमाले कहिलेकाहीँ दिने गरेको खाजा खर्चबाट जोगाएको पैसाले नजिकैको सिनेमा हल विश्वज्योतिमा गएर उनी सिनेमा हर्ेर्ने गर्थिन् । एक चोटी त उनले सिनेमा हेर्दाहेर्दै रात पर्‍यो घरको बाटो बिर्सिएर बाटैमा रुनु कराउनु पर्‍यो । धन्न चिनेका गाउँलेले उनलाई भेटेर घरसम्म पुर्‍याइदिए । उनी सिनेमा चाहिँ गीतिनृत्यका लागि हेर्ने गर्थिन् । ती कलाकारको भाव, भङ्गमिा र 'अदा' अध्ययन गर्थिन् अनि भोलिपल्ट त्यस्कै नक्कल गरेर अरुलाई देखाउँथिन् । उनको त्यो कलाबाट मख्ख नपर्ने शायदै कोही व्यक्ति हुन्थे होलान् !

उनको स्तरीय नृत्य र अभिनय प्रस्तुतिका कारण सानै उमेरमा उनी व्यवसायिक कलाकार बनिन् । १० वर्षो उमेरमा त उनकै कमाइले आमा र आफूलाई पाल्नसक्ने हैसियत बनाइसकेकी थिइन् ।

नाटकको लोकप्रियता

२० र ३० को दशक नेपालमा नाटकको लागि सबैभन्दा उर्वर समय साबित भयो । अझ नाचघरको स्थापना र प्रज्ञा प्रतिष्ठानको स्थापनाले नाटकलाई मलजलको काम गर्‍यो । त्यही बेला उनले बासु शशि, विजयबहादुर मल्ल, गोविन्द गोठाले, बालकृष्ण समजस्ता चर्चित व्यक्तित्वका नाट्य कृतिहरुमा अभिनय गर्ने अवसर पाइन् । र, उनको जीवनको सबैभन्दा रोचक पक्ष नाटक 'मुनामदन'सँग जोडिएको छ । महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको अत्यन्त लोकप्रिय यो काव्यिक नाटकसँग जोडिएर उनले मेचीदेखि महाकालीसम्म यात्रा गरिन् । झण्डैझण्डै एक हजार शोमा त उनले प्रत्यक्ष भाग लिइन् । त्यो नाटकका मुख्य पात्र मदन र मुनाका कलाकार परिवर्तन हुन्थे तर निकै पछिसम्म पनि उनी दिदीको भूमिकामा देखा परिरहिन् । अरु त अरु पछि मुनामदन चलचित्रमा पनि उनी देखा परिन् ।

प्रख्यात नाटक निर्देशक र लेखकहरुकी समेत प्रिय कलाकार भएकी हुनाले सुभद्राले प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा जागीर पाइन् । त्यसैबेला राजा महेन्द्रको इच्छाबाट 'आमा' चलचित्र बन्ने भयो । त्यसमा उनी भूमिका निभाउन इच्छुक थिइन् तर श्रीमान्ले वातावरण ठीक छैन भनी रोकिदिए । त्यस्तै 'माइतीघर' उनलाई माला सिन्हाको पछाडि नाच्ने भूमिका दिने भएपछि त्यो पनि छाडिदिइन् । शाही नेपाल चलचित्र संस्थान स्थापना भएपछि पहिलो पटक मनको बाँध चलचित्र बन्ने भयो । अन्तरवार्ता दिएर त्यसमा अभिनयका लागि सुभद्रा छानिएपछि चलचित्र खेल्ने उनको इच्छा पूरा भयो ।

चलचित्र यात्रा

भर्खरै २२ वर्षीया सुभद्रालाई 'मनको बाँध'मा उमेर सुहाउँदो भूमिका थिएन । पाको व्यक्तिको अभिनय गर्नुपर्ने भएकाले उनको कालो कपाललाई सेता रंगले रंग्याएर पाको महिलाका रुपमा अभिनय गरिन् र त्यो उनलाई निकै सुहायो । उनलाई पनि नायिकाहरुको छोटो अभिनय जीवनभन्दा चरित्र भूमिकाको लामो जीवन जँच्यो । त्यसपछि उनले चिनो, कन्यादान, वसन्ती, मुनामदनजस्ता चलचित्रमा प्रभावशाली अभिनय दिएर नेपाली चलचित्रको पर्दामा एक अविष्मरणीय कलाकारको रुपमा धाक जमाउन सफल भइन् । आज विगत सम्झेर ल्याउँदा आफूले गर्न सकेको कामप्रति गर्व लाग्छ ।

जीवनको पीडा

नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानको स्थापनापछि उनलाई त्यहाँ विशिष्ट श्रेणीको कलाकारका रुपमा जागीर दिइयो । तर त्यो प्रतिष्ठान खासगरी साहित्यको उत्थान्का लागि स्थापना गरिएको थियो । पछि सांस्कृतिक संस्थानको स्थापना नाटक र संगीतको उत्थानका लागि गरियो । त्यहाँ कलाकार आहृवान गरिएपछि उनले प्रज्ञा प्रतिष्ठानको जागीर छोडेर नाचघरमा जागीर खान गइन् । सुभद्रा अहिले फर्ुसदिला दिनहरुमा त्यो दिन सम्झेर दुःख मान्छिन्- त्यो मेरो सबैभन्दा गलत निर्णय थियो । २०२८ सालदेखि लगातार २५ वर्षजागीर खाएर उनी खाली हात सांस्कृतिक संस्थानबाट बिदा हुनु पर्‍यो ।

फुर्सदिलो जीवन

काठमाडौँको डल्लुमा आफ्नै पसिनाले बनाएको घरमा अहिले जीवन व्यतीत गरिरहेकी सुभद्रा चलचित्रमा विस्तारै कम भूमिका गरिरहेकी छिन् । बचेको समय अधिकांशतः समाजसेवामा बिताइरहेकी छिन् । टोल र छरछिमेकमा हुने क्लब स्थापना, सडक निर्माण र पुनर्निर्माणलगायत अन्य कार्यमा उनी नै अगाडि हुन्छिन् । त्यसैले उनको टोलमा उनलाई कलाकारभन्दा पनि समाजसेवी सुभद्रा दिदी भनेर धेरै जसोले चिन्ने गरेका छन् ।

 
Click Here To Read Previously Posted Article    Click Here To Read Next Article          
 
More on Biography
Related Tags:
अभिनेत्री सेलेब्रिटी अभिनेता समारोह रिलिज सेक्स प्रविधि सुटिङ हल्ला पेज थ्री
Browse Tags in Other Group
 
 
Tags in Work and Office
meetings time value training skill development interview deadline work psychology sex fun and humor co-workers
Browse all Tags in Group
Tag groups: cinema, city sightings, city updates, fashion & grooming, health, misc, music, relationship, technology, television, weird & interesting, work and office,