Home» Cinema »Biography

कालो ड्रेसमा एक सर्जक
- अच्युत कोइराला



मोहन निरौलालाई धेरैजसो व्यक्तिहरुले विवादास्पद व्यक्तिको रुपमा चिन्दछन्, खासगरी उनले राजसंस्थाका बारेमा खुलेर गर्ने तर्कका लागि उनी चिनिन्छन् । हुन त उनले के गरेनन् ? कलेजताका राजनीति गरे, कवि भएर कविता गाए, भानुमोरंगको महासचिव भएर संस्कृतिकर्मी बने र त्यतिबेलै पत्रकारिता गरे । उनी अलि हुल्याहा थिए भनिहाल्न मिल्दैन तर विद्रोही स्वभावका थिए । त्यही विद्रोही स्वाभावका कारण कतिपटक कुटाइ पनि खाए तर पनि आफ्ना कुरामा उनी अझै अडिग छन् । पहिलेदेखि नै जुनसुकै क्षेत्रमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरिरहेकाले हुनसक्छ, अझै पनि उनी नेतृत्व गरिरहेका छन् । चाहे त्यो परिवर्तन नेपालजस्तो सामाजिक संस्था खोलेर होस् या चलचित्र कलाकार संघमा रहेर होस् ।

२०१५ साल चैत महिनामा संखुवासभाको डाफेममा जन्मिएका निरौलाको बालककाल दौडधूपमा बित्यो । किनभने बुवाको सरकारी अधिकृतको जागीरसँगै उनी पोखरा, काठमाडौँ, धनकुटा, पाँचथर डुलिरहनु पर्‍यो । धेरै डुलाइमा परेर होला उनको स्कूले पढाइ उति राम्रो भएन । त्यसैले उनी गान्धी डिभिजन (थर्ड) मा एसएलसी पास भए । तर घरको जेठो छोरोलाई बुवाको साइन्स नै पढाउने ठूलो धोको थियो । जनकपुरमा उनले साइन्सको बायोलजी लिएर पढ्न थाले । त्यसबेला उनका बुवा निकै पहुँचवाला भएकाले त्यो सम्भव भयो ।

२०३१ सालमा उनी त्यहाँ क्याम्पस पढ्दै गर्दा गुरुजीसँग उनको भनाभन चल्यो- किनभने त्यसबेला तराइका सबै क्षेत्रमा हिन्दीमा पढाइन्थ्यो । उनी हिन्दी विरोधी आन्दोलनमा लागे । उनको माग थियो- क्याम्पसमा हिन्दीमा नपढाइयोस् । यसै निहुँमा यति ठूलो झगडा पर्‍यो कि क्याम्पसमा हड्तालसमेत हुन पुग्यो । उनको त्यही मागका कारण उनी क्याम्पस निकालामा झन्नै परेनन् । तर पहुँचका कारण त्यसो हुन पाएन । उनको पढाइभन्दा बढी त्यस किसिमको राजनीतिमा संलग्न भएपछि उनले साइन्स पढ्ने मनशाय त्यागेर बिराटनगर आए । विराटनगरमा वाणिज्यशास्त्र (कमर्स) मा भर्ना भएर पढ्न शुरु गरे । तर त्यही वर्ष विद्यार्थी राजनीति चर्को भएकाले त्यो वर्ष त्यत्तिकै गयो ।

विराटनगरमै छँदा २०३३ सालमा केदार कोइरालाले उनलाई पत्रकारितातिर हौस्याए । त्यसपछि उनले विविध पत्रपत्रिकामा काम गरे । प्रमोद प्रधान, कृष्णभूषण बलजस्ता कविसँग पनि उनको राम्रो सम्बन्ध थियो । कविता लेख्थे । प्रारम्भ द्वैमासिक पत्रिका पनि निकाल्ने गर्दथे उनले ।

उनले विराटनगरको महेन्द्रमोरङ क्याम्पस पढ्दै गर्दा त्यहाँ विभिन्न गतिविधिमा भाग लिए । २०३५ सालमा उनले प्रगतिशीलहरुको सम्मेलनमा उधुम मच्चाएर सम्मेलन नै हुन दिएनन् । यस्ता उदण्डी थिए उनी । उनलाई क्याम्पस निकालाको आन्दोलन चर्काऎ, उनका विरोधिले, तर कुरा त्यत्तिकै सेलायो । २०३६ सालमा जनमत संग्रहमा विद्यार्थी मण्डलका व्यक्तिहरुसँग संगत बढाए । बहुदलवादीहरुको हार भएपछि उनलाई राम रिमाल भन्ने व्यक्तिले उनलाई नराम्ररी चुटे । त्यसपछि उनले सुकुम्बासीहरुलाई उचालेर आन्दोलन मच्चाए र झन्नै सुकुम्बासी आयोगका अध्यक्षको जागीर चट् पारिदिए । २०३६ सालमै उनले महेन्द्रमोरङ क्याम्पसमा स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनमा उठे तर उनले जित्ने सवालै थिएन । यही बेला उनले एउटा महत्वपूर्ण व्यक्ति भेट्टाए, ती व्यक्ति थिए- रमेश बुढाथोकी । बुढाथोकीले निरौलालाई उचाले- दाइ नाटक खेल्नु पर्छ, बुझ्नु भो !

आफूलाई हरेक क्षेत्रमा अब्बल राख्नै पर्ने बानी भएका निरौलाले यो अवसरलाई किन छाड्थे र ! त्यसपछि सामेल भए उनी रंगकर्ममा । उनले पहिलो पटक खेलेको नाटक थियो- दुइ लाश एक चिहान । विमल पोखरेल, सन्तोष पोखरेल, रमेश बुढाथोकीसहित उनी पनि रंगमञ्चमा देखिए । दर्शकको तालीले उनलाई एउटा नयाँ बाटोतिर लोभ्यायो । उनले एउटा नाटक लेखे, दन्त्यकथाभित्रको क्रान्ति । यो नाटकमा पञ्चायती शासन व्यवस्थाको खिल्ली उडाइएका कारण उनी साता दिन गुप्तवास बस्नु परेको थियो । त्यो नाटकलाई किताब बनाऎर पछि प्रकाशन पनि गरे । तीन रुपियाँ दामको त्यो किताब त बिक्यो नै, सरकारी कार्यालयतिर 'पुस सेल' पनि गरे ।

२०३८ सालमा उनी विराटनगरको चर्चित पत्रिका कोसेली साप्ताहिकको सम्पादक पनि बने । त्यसबेला उनी क्याम्पस पढ्ने, राजधानीका पत्रिकाहरुमा समाचार पठाउने, नाटक लेख्ने, खेल्ने आदि सबै काम गर्थे ।

त्यसबेला नाटक महोत्सव हुने गर्दथ्यो । उनी नाटकमा सहभागी भएर काठमाडौँ पुग्ने गर्दथे । त्यसबेला उनी श्रमजीवी पत्रकार संघका पर्ूवाञ्चल सचिव पनि थिए । शिव श्रेष्ठका बुवा अध्यक्ष थिए ।

उनको काठमाडौँ आउने जाने क्रममा रमेश बुढाथोकी काठमाडौँमा जमिसकेका थिए । उनले राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा प्रशिक्षण लिइसकेपछि 'रंगकर्मी जमात' खोलेका थिए । त्यसबाट उनी नाटक खेल्ने खेलाउने गर्थे । एक पटक मोहन काठमाडौँ पुग्दा २०३९ सालतिर उनलाई नाटक खेल्न अनुरोध गरे । हिन्दी नाटकको 'चार यारोँ की यार' अनुवाद 'अपाहिज यौवनका रातहरु'बाट फेरि मोहन निरौला काठमाडौँमा नै स्थापित भए । पत्रकारिता त छँदै थियो । शंकर कार्की, पुरु रिसाल, गोपाल बास्कोटा, कपुर ज्ञवालीजस्ता पत्रकारहरुको संगतले उनी पत्रकारका रुपमा काठमाडौँमा पनि जमिसकेका थिए । उनी कहिलेकाहीँ सूचना विभाग जान्थे, त्यतिबेला प्रकाश थापा डकुमेन्ट्री बनाएबापत सरकारबाट रकम लिने बेलामा भेट्थे । चर्चित निर्देशक प्रकाश थापा मोहन निरौलालाई कलाकारभन्दा पनि पत्रकारका रुपमा बढी चिन्दथे ।

२०४० सालमा आदर्श नारीमा उनले चलचित्र खेले । उनले एमसीको भूमिका खेले । त्यसपछि सन्तान  । नाटक पनि खेल्न छाडेनन् । २०४२ सालतिर उनले नाटक लेख्ने र खेल्ने शुरुवात गरे काठमाडौँमा पनि । शुरुवात चाहिँ 'बाबुसाहेबको करामत' बाट गरे ।

विराटनगरमा दर्ता गरिएको आँशु साप्ताहिकलाई हरि अधिकारीले म चलाउँछु भनेर उनसँग मागे । पञ्चायत कालमा पत्रिका दर्ता पाउनु निकै गाह्रो थियो । त्यत्तिकै खाली भएको पत्रिका कसैले चलाउँछु भन्दा उनलाई पनि राम्रै लाग्यो र हुन्छ भने । तर पत्रिका चलाएको केही समयमै त्यसमा बामपन्थी नेता पद्मरत्न तुलाधरको निकै कडा अन्तरवार्ता छापियो । सम्पादक/प्रकाशकको रुपमा मोहन निरौला भएकाले उनलाई प्रहरीले खोज्यो । त्यतिबेला डमरुबल्लभ भट्टराई काठमाडौँ जिल्ला अधिकारी थिए । भट्टराई र निरौलाका बुवा साथीसाथी भएकाले उनीमाथि कारवाही भएन । तर काठमाडौँमा चलाइरहेको पत्रिका यहाँबाट छाप्न मिल्दैन भनी विराटनगरमै छाप्ने शर्तमा उनमाथिको कारवाही रोकियो ।

धेरैले मिलन चखुलाई गायिकाका रुपमा चिन्छन् तर मोहन निरौलाको 'घर'मा उनले नाटक खेलेकी थिइन् । घरभन्दाअघि उनले दीपक आलोकको एउटा नाटकमा पनि खेलेकी थिइन् ।
'सन्ताप' लेखेर २०४२ सालमा टेलिभिजनमा पनि प्रवेश गरे । रमेश बुढाथोकीको निर्देशनमा उनले प्रमुख भूमिका पनि खेले ।

बीचमा नाटकको कमाइ राम्रो नभएपछि उनका बुवाको करले पुरातत्व विभागमा जागीर खान थाले । जागीर गर्ने बानी नभएका व्यक्ति भएकाले उनले केही समयभित्रै छाडिदिए ।
विराटनगरमा पनि पत्रकारहरु मोहन भण्डारी र कृष्ण पोखरेलले आशु चलाउँछु भनेर फेरि मागे । उनले पनि स्वीकृति दिए । इन्द्रबहादुर शेरचन डीआईजी थिए त्यसबेला । प्रहरीसँग के मिलेन प्रहरीले जेल चलान गर्‍यो ती दुवैलाई । कारण त सानो थियो, किनभने राजाको महान् वाणीमा कालो पोतिएछ- त्यही कारणले उनीहरुलाई थुन्यो । त्यो थाहा पाएपछि भण्डारी र पोखरेललाई छुटाउन उनी विराटनगर गए । 'सम्पादक र प्रकाशक त म हुँ किन मेरा कामदारलाई थुन्यौ ?' उनको प्रश्नपछि उनलाई नै १५/१६ दिन प्रहरीले थुनिदियो । त्यसबेला राजबन्दीको हैसियतले उनले १५/१६ दिन दैनिक पाँच रुपियाँ भत्ता पनि लिएका छन् । सूर्यबहादुर सेनओली त्यसबेला अञ्चलाधीश थिए ।

२०४४ सालमा राजेश खनालले 'चलचित्र' मासिक निकाल्ने प्रस्ताव ल्याए । सुन्दर श्रेष्ठ र रत्नकुमार श्रेष्ठजस्ता व्यक्तिहरुसहित कृष्णबहादुर गौतम मिलेर पत्रिका निकाल्ने भए । पछि भगवान श्रेष्ठ पनि मिसिए र लगभग १० वर्षसम्म पत्रिका निस्कियो ।

२०४६ सालसम्म उनी राजनीतिक पत्रकारिता गर्ने गरेकामा त्यसपछि चाहिँ छाडिदिए ।

सिनेमामा व्यस्तता
त्यसपछि नाटक कम भयो चलचित्रतिर बढी व्यस्त हुन थाले । उनले अन्यायमा आफूले सक्ने र भ्याउनेजति सबै काम गरे । तिलहरी मा पनि सहभागी भए । निर्माता उद्धव पौडेलसँग विराटनगरदेखि नै उनको सम्बन्ध थियो । कतिसम्म भने २०३८ सालमा उनको चुनावी घोषणापत्र उनैले लेखिदिएका थिए । त्यही सम्बन्ध यहाँ काम लाग्यो । तिलहरीमा लेखनदेखि सहायक निर्देशकसम्मको भूमिका उनले गर्दथे ।

२०४६ सालमा अलिअलि आन्दोलन हुँदै गर्दा चिरञ्जीवी बस्नेत र डा. सुबोध पोखरेलको सिफारिशमा उनी बम्बई पुगे । बम्बई जानुको कारण भने त्यहाँ उदितनारायणले 'दोबाटो' चलचित्र बनाउने घोषणा गरिसकेका थिए र त्यसको पटकथा तयार पार्न उनलाई झिकाइएको थियो । उनी बम्बईमै हुँदा यहाँको आन्दोलन क्लाइमेक्समा पुगिसकेको थियो र उनले पटकथा सकेर नेपाल फर्किँदा प्रजातन्त्र आइसकेको थियो ।

२०४८ सालमा राजेन्द्र थापाले उनलाई 'पुकार' चलचित्र निर्देशन गर्ने प्रस्ताव राखे । उनी हतारिन त चाहँदैन थिए तर उनका हितचिन्तक सुन्दर श्रेष्ठले उनलाई हिम्मत दिए- 'कस्ताकस्ता अपठित त निर्देशक बनेका छन्, तपाइँ त योग्यतावाला !' त्यसपछि पुकार (२०४९) र जन्मभूमि (२०५३) निर्देशन गरे । उनले २०५६ मा बेइमानी चलचित्र लेखेपछि ठूलो पर्दामा लेखेका छैनन् भने 'अजम्बरी नाता' (२०६१) पछि अभिनयमा विश्राम लिएका छन् ।

टेलिभिजन पहिलो रुचि
टेलिभिजनमा भने उनको ठूलो रुचि छ । सिनेमामा अरुका कुराहरु बढी राख्नु पर्छ तर टेलिभिजनमा आफ्ना कुरा बढी राख्न पाइन्छ । आफ्नो रुचिका कुराहरु बढी राख्न पाइने हुनाले यसप्रतिको गहिरो रुचि भएको हो । उनले भावना, देवी, चेतना, जागरण, चेतना, थोरै भए पुगिसरीजस्ता सिरियलहरु लेख्नुका साथै मनका आँखा, राप, भावना, देवी, पुरुष, थोरै भए पुगिसरी, जीवनचक्रलगायत ६ दर्जनभन्दा बढी टेलिफिल्महरुमा अभिनय गरिसकेका छन् ।
उनले टेलिभिजनका लागि विभिन्न दश वटा वृत्तचित्र, टेलिफिल्म तथा कार्यक्रमहरु निर्देशन गरेका छन् ।

परिवर्तन नेपाल
उनलाई सधैँभरि लागिरहेको एउटा कुरा के हो भने देशमा कुनै पनि बेला राम्रो व्यवस्थापक जन्मिएनन् । टीम-वर्क बुझ्ने र त्यसलाई असल तरिकाले परिचालन गर्ने कुराको सधैँ अभाव देखे । चाहे त्यो मन्त्री परिषदमा होस् या सरकारी कार्यालयमा । सबै कुरामा सरकारी मुख ताक्नै पर्छ भन्ने कुराको उनी विरोधी हुन् । सरकारबाहिर रहेर पनि समाजोपयोगी अनेक काम गर्न सकिन्छ भन्ने देखाउन उनले २०५३ सालमा परिवर्तन नेपालको स्थापना गरे । उनले त्यो संस्थामा अभिनय, संगीत र नृत्य सित्तैमा सिकाउने अभियान शुरु गरे । सित्तैमा सिक्ने शिक्षार्थीहरुले चाहिँ विभिन्न सामाजिक क्रियाकलापमा भाग लिनुपर्ने हुन्छ । यसरी समाज परिवर्तन गर्ने क्रियाकलापमा अझै पनि सहभागी छन् ।

राष्ट्रियतासम्बन्धी संस्थाको शुरुवातमा उनले दीपाश्री, दिनेश कार्की, काली सेढाइँ, शिशिर सापकोटा, रामकाजी घिमिरे आदिहरुको सहयोग थियो ।

२०५४ सालदेखि नियमित रुपमा पशुपति सफाइ अभियान, अग्रज व्यक्ति र स्रष्टाहरुलाई सम्मान गर्ने, भ्रष्टाचारविरोधी आन्दोलनजस्ता कार्य यही संस्थाबाट गरेका थिए ।

यो अभियानबाट प्रभावित भएर झापा, इटहरी, सर्लाही, धादिङ, भक्तपुर तथा कीर्तिपुरहरुमा पनि यसका शाखाहरु छन् ।

चर्चित घटना
"मुलुकले स्थिति जुन भोगेको छ, राजनीतिक व्यक्तिहरु जिम्मेवार छन् तर यिनीहरुलाई भुट्न जरुरी छ । तपाइँहरु मलाई बन्दूक दिनुहोस् म भुटिदिन्छु", २०५७ असार २५ गते एउटा कार्यक्रममा उनले यो के बोलेका थिए, संसदमा हंगामा मच्चियो । २५ दिन त उनी भूमिगत नै हुनुपर्‍यो । पछि प्रहरीले पक्राउ गर्‍यो र एकदमै कडा सुरक्षाका बीच उनलाई रिहा गरियो ।

अहिलेको स्थिति त्यतिबेलाको असन्तोष नै हो । देशका नेताहरुले राम्रो शासन गरेका भए देशमा अहिले दोस्रो आन्दोलन हुने नै थिएन भन्ने उनको बुझाइ छ ।

कलाकारितामा जीवन
एक छोरी र श्रीमतीका धनी निरौला अझै पनि संयुक्त परिवारमा बस्छन् । उनका भाइ, बुहारी, आमा-बुवा, भाइका छोराछोरीसहित विजुली बजारमा बस्छन् । धन आफ्नो जीविकोपार्जन गर्नका लागि मात्र चाहिन्छ भन्ने उनको मान्यता छ । एउटा साधारण जीवन व्यतीत गर्न कलाकारिता काफी छ, जसरी अरु पेशामा जीवन गुजारिन्छ । तर मोजमस्ती गर्ने हो भने भ्रष्टाचारै गर्नु पर्‍यो या त चिठ्ठा नै पर्नु पर्‍यो ! उनी त्यस्तै सोच्छन् ।

राजावादी ?
जब जब उनी बोल्छन्, व्यक्तिहरु राजावादी बोल्यो भनेर उनलाई आरोप लगाउँछन् । त्यसबेला उनलाई दुःख लाग्छ । किनभने उनको सम्बन्ध राजासँग सीधा छैन । यो कुरा सत्य हो, उनी राष्ट्रवादी चाहिँ हुन् । आफ्नो संस्कार, संस्कृति, भेषभूषा र नेपालीपनमा मौलिकता हुनुपर्छ भन्ने उनको मान्यता छ । त्यसो भएन भने नेपाली रहँदैनौँ भन्ने उनी मान्छन् । "आज अमेरिकामा सबैथोक छ । के छैन उसँग ? तर उसँग उसको मौलिकता चाहिँ छैन । अन्य देशका जनताले बनाइदिएको देश हो अमेरिका । उसको मौलिकता एउटा मात्र छ, ऊ संसारलाई शासन गर्छ । त्यत्ति हो उसको मौलिकता", उनी भन्छन्- "हामी त्यति शक्तिशाली पनि छैनौँ र मौलिकता पनि गुमाउँछौँ भने हाम्रो अस्तित्व हराउँछ भनेर नै बेलाबेलामा म चिच्याउने गर्छु । मान्छेहरु सोच्छन्, राष्ट्रवाद र राजावाद उही हो । तर यो दुवैमा धेरै फरक छ ! मान्छे नबुझेर त्यसो भनिरहेका छन् ।"

धार्मिक विचार
हिजो आज कालो रंग, कालो पहिरन र कालै टीकामा सजिने मोहन निरौलाको व्यक्तित्व हेर्दा केही व्यक्तिहरु झस्किन सक्छन् । यो उनको पछिल्लो परिचय हो । उनी केही समययता महाकालीको उपाशक बनेका छन् । उनी संसारमा इश्वरको खोजी गरिरहेका छन् । धेरै अध्ययनपछि उनले पत्तो पाए- इश्वर त मानिसभित्रै हुँदोरहेछ । यो त सबैले थाहा पाएकै कुरा हो तर उनले नयाँ कुरा पनि पत्ता लगाए । इश्वर खोज्न मनमन्दिर होइन, आफूभित्रै खोज्नु पर्दोरहेछ । आफूलाई चिन्नु भगवान् पाउनु हो ।

ध्यान, जप, तपबाट मान्छेले अलौकिक शक्ति पाउन सक्छ । मानिस घरमै बसेर ध्यान, जप र तप गर्‍यो भने, इश्वर पाउन सक्छ ।

ब्रहृमाण्डसँग पनि शक्ति र मान्छेसँग पनि शक्ति छ । ध्यान, जप र तप मिल्यो भने ब्रहृमाण्डको शक्ति र मान्छेको शक्ति मिल्न जान्छ र त्यसबाट पाउने महाशक्तिले मानिस अनेक काम गर्न सक्छ । त्यो गर्ने व्यक्तिहरु नै पुण्यात्मा हुन् ।

यसरी पाएको शक्तिको सदुपयोग गर्‍यो भने त्यसले धेरै असल काम गर्न सकिन्छ । तर शक्तिको दुरुपयोग भयो भने त्यो व्यक्ति चाँडै फँस्छ । यस्ता अनेक उदाहरण देख्न सकिन्छ भन्ने उनको धारणा छ ।

हामी जन्मेको हाम्रो इच्छामा होइन, हामीले गर्ने कामको निश्चितता हामीले गर्ने होइन । हामीलाई कसैले यस्तो गर्ने भनेर पठाइसकेको छ र हामी त्यसमा अभिनय मात्र गरिरहेका छौँ । मान्छेले आफ्नो भागमा जति छ त्यति नै पाउँछ । त्यो भन्दा बढी पाउँदैन । त्यसैले पनि उनी बढी हानाथापमा विश्वास गर्दैनन् ।

भविष्यको सपना
उनी भविष्यमा आफ्नो कलाकारितालाई छोड्न त चाहँदैनन्, तर आफूले शुरु गरेको धार्मिक खोजलाई त्याग्न भने चाहँदैनन् । उनी अहिले एउटा सिद्ध गुरुको खोजीमा छन् । ताकि ती गुरुले उनले खोजेको ज्ञान दिऊन् र परमात्माको दर्शन गर्न सकून् । उनी जीवनमरणको यो चक्रबाट पार हुन चाहन्छन् । उनी आफूले यो ज्ञान पाइसकेपछि अरुलाई पनि बाँढ्न चाहन्छन् । अस्तू !

 
Click Here To Read Previously Posted Article    Click Here To Read Next Article          
 
More on Biography
Related Tags:
निर्देशक सञ्चारकर्मी फिल्म फेस्टिबल नवीनता क्या बात ! ग्ल्यामर कन्ट्रोभर्सी पार्टी अभिनेता पेज 3 अभिनेत्री रोमान्स रोचक सोच कार्यक्रम घोषणा सेक्स प्रविधि
Browse Tags in Other Group
 
 
Tags in Relationship
sex dating divorce cheating kissing marriage honeymoon friends tips gifts breakup infidelity parties know women attracting girls know men attracting guys flirting love personal valentine's day ex-love occassion fun read memories Family
Browse all Tags in Group
Tag groups: